أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
179
قانون ( فارسى )
بعضى از طبيبان گويند : در علاج قوباء و براى خاتمه دادن به آن و شفا يافتن ، لاك شسته - به طورى كه الوا را مىشويند - يك درهم . يعنى يك درهم لاك شسته با بيست و يك مثقال شراب ريحانى بپزد و بخورند خوب مىشود . اگر قوباء بسيار زياد شد و به اطراف منتشر شد ، علاجش علاج جذام است . داروهاى گذاشتنى و ماليدنى اگر قوباء تازه شروع كرده يا بسيار شديد نيست و حالت ميانگين دارد ، داروهاى تكى و ساده و داروهاى تركيبى براى علاجش از قرار زيرند : داروهاى تكى عبارتند از : گوشت ترنج - كه اين گوشت ترنج در علاج قوباى سخت و شديد هم مفيد است كه بر قوبا مالند - صمغ عربى با سركه ، صمغ درخت بادام با سركه ، صمغ درخت آلو سياه با سركه ، ميعه سايله با سركه ، خردل با سركه - كه در منتهاى خوبى است - آب معدن گوگرد ، آب شور ، كف دريا ، سريش پوست ، تف روزهدار ، در دهان جويدهء روزهدار ، بزر خربزه ، بيخ گياه سريش ( برواق ) ، روغن بادام تلخ - كه بسيار خوب است - برگ گياه كبر با سركه ، سنگسبويه - اين سنگسبويه كه ثمر گياهى است و از دانه انگور درازتر و به سختى سنگ است در علاج هر نوع قوبائى بسيار مفيد است - اقاقيا ، انار بيابانى ، روغن گندم كه براى قوباى لاغراندام و ناتوان مفيد و براى قوباى بدن نيرومند نيز علاج خوبى است و زردچوبه . همهء اين داروها تك تك و چنان كه ذكر شدند در علاج قوباء مفيدند كه برآن مالند يا بگذارند . تا قوباء در مراحل آغازيدن است ، بر دوام آب گرم بر جاى قوبا بريزند و بعد از آن با روغن بنفشه آن را چرب كنند . و آبجو بر آن پاشند ، ممكن است از اثر پاشيدن آبجو شفا يابد و بويژه اگر آبجو با گزمازك ( ثمر درخت گز ) باشد بسيار اثربخشتر است ؛ كه همين داروى آبجو با گزمازك براى سعفهء تر نيز خوب دارويى است . لعاب اسفرزه ، افشرهء اسفرزهء سبز و آب خرفه اگر با انگم آلو سياه باشد براى قوباى كودكان داروهاى خوبى هستند . اينك چندين داروى تركيبى كه در علاج قوباء بسيار خوبند . نسخه : انگم درخت بادام . سريش پوست ( سريشى كه از پختن و جوشانيدن پوست حيوانات حاصل مىآيد ) و اصطرك در اجزاء برابر . همه را در سركه بسرشند و بر قوباء بمالند . نسخهء ديگر : چسب درودگران ، كندر و گوگرد . همه خوب ساييده شوند و در سركه ريزند و خوب به هم زنند و بر قوباء مالند . اگر قوباء كهنه شده و پاينده است ، به داروهاى قوىتر از داروهاى حالت پيشين نياز